Karl Marx για πρωτάρηδες

Όλα σύμφωνα με τους ειδικούς ξεκίνησαν με την πτώχευση της Lehman brothers. Όλοι οι ειδικοί μίλησαν για κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Μετά από δύο χρόνια η κρίση αυτή μετονομάστηκε σε κρίση χρέους. Η λύση που προτάθηκε από ορισμένους απλή,,,, «να δοθεί στήριξη στην πραγματική οικονομία». Παρέβλεπαν οι ειδικοί ότι η κρίση των τραπεζών μεταφέρθηκε άμεσα στην αυτοκινητοβιομηχανία με εκατοντάδες χιλιάδες απολύσεις ανά τον κόσμο. Παρέβλεψαν οι ειδικοί ότι το πραγματικό δημιουργικό κεφάλαιο είναι συνυφασμένο με το πλασματικό (φούσκα). Παρέβλεψαν οι ειδικοί ότι κάθε είδους κεφάλαιο ανήκει στην ίδια μικρή ομάδα ανθρώπων.

Ας δούμε τι έγραψε με απλά λόγια (όσο πιο απλά γίνεται) ο Μαρξ για την οικονομική κρίση του 2010. Ο Μαρξ πρώτος βρήκε τις αντιφάσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής που βασίζεται
στον ανταγωνισμό και τις επενδύσεις κεφαλαίου και στο κέρδος, ιδιαίτερα το ποσοστό κέρδους.

Από τη μια ο κεφαλαιοκράτης προσπαθεί να ανταγωνιστεί τους υπόλοιπους αυξάνοντας το ποσοστό κέρδους του από κάθε επένδυση που κάνει. Για να το πετύχει αυτό αυξάνει την παραγωγικότητα. Αυτό γίνεται με δύο τρόπους. Πρώτον μειώνει το μερδικό των εργατών του πάνω στο παραγόμενο προϊόν, είτε με άμεσες μειώσεις μισθών, είτε με την αύξηση της τιμής των προϊόντων. Δεύτερον προσπαθεί να εισάγει νέες τεχνολογίες με αποτέλεσμα αν δύο εργάτες παρήγαγαν 100 προϊόντα,,, τώρα ένας εργάτης να παράγει 200 προϊόντα. 

Ο κεφαλαιοκράτης όμως πρέπει να πουλήσει αυτά τα 200 προϊόντα και εκεί ξεκινάει το πρόβλημα…. Που θα πουλήσει αφού η ανάπτυξη του κεφαλαίου συνεπάγεται φτωχοποίηση των πλατιών λαϊκών μαζών; Κάποια στιγμή λοιπόν έχουμε την παραγωγή πληθώρας προϊόντων που μένουν απούλητα και από εκεί ξεκινάει η κρίση.

 

Πράγματι αν δούμε τα στοιχεία της τελευταίας δεκαετίας θα δούμε μια μείωση του ποσοστού κέρδους έως και 50% σε ορισμένους τομείς πράγμα που κάνει «ασύμφωρη» με τους καπιταλιστικούς όρους παραγωγής μια νέα επένδυση κεφαλαίου. Επίσης θα δούμε ότι όλο και σε πιο λίγα χέρια μαζεύεται ο πλούτος. Αν λοιπόν κάποιος παρακολουθούσε αυτά τα στοιχεία θα ανέμενε την κρίση του 2010 χωρίς έκπληξη. 

 

Γιατί η κρίση ξεκίνησε από τις φούσκες του χρηματοπιστωτικού συστήματος όμως; Η απάντηση είναι απλή. Όταν το ποσοστό κέρδους του κεφαλαίου μειώνεται και δεν συμφέρει πλέον μια νέα επένδυση, τότε οι κεφαλαιοκράτες είναι υποχρεωμένοι να βρουν άλλους τρόπους αύξησης των κερδών και άρα δημιουργίας νέων κεφαλαίων που θα μπορούν με τη σειρά τους να επενδυθούν ώστε να συνεχίσει η καπιταλιστική ανάπτυξη. Όπως και στο μεγάλο κραχ του 1929, έτσι και τώρα το κεφάλαιο επένδυσε στις φούσκες. Δεν ήταν θέμα αισχροκέρδειας απλά,,, αλλά μοναδική επιλογή για την συντήρηση του συστήματος. Επιλογή που την πλήρωσαν όπως και τότε έτσι και τώρα οι εργαζόμενοι και οι πλατειές λαϊκές μάζες. Την πλήρωσαν με υποβάθμιση του βιοτικού τους επιπέδου, με ανεργία (που έφτανε τότε στις ΗΠΑ το 29% του ενεργού πληθυσμού) και αργότερα, 10 χρόνια μετά, με φασιστικά καθεστώτα και έναν ακόμη παγκόσμιο πόλεμο. Η ανεργία όμως μειώνει την κατανάλωση και από εκεί ξεκινάει η κρίση. 

 

Με λίγα λόγια δεν ζούμε τίποτα καινούριο σε σχέση με τότε. Δεν ζούμε τίποτα το νέο σε σχέση με το 1929 όσο αφορά τα οικονομικά στοιχεία και τις συνέπειές τους. Και ο Μαρξ τα είπε ακριβώς έτσι και ας πέθανε το 1883. Προέβλεψε τις κρίσεις, τις συνέπειές τους, την ανάπτυξη του πλασματικού κεφαλαίου (φούσκα) και τα προέβλεψε όχι γιατί ήταν μάντης, αλλά γιατί ήταν επιστήμονας που έβλεπε πέρα από το φαινομενικό, το εύκολο….  Εύκολα κάποιος παρατηρεί τον ήλιο να κινείται γύρω από τη γη,,,,, χρειάστηκε όμως ένας επιστήμονας ερευνητής για να υποστηρίξει ότι τελικά η Γη κινείται γύρω από τον ήλιο. 

Έτσι και με την κρίση. Οι «ειδικοί» που έβλεπαν παντού ανάπτυξη εξεπλάγησαν με την πτώχευση της Lehman brothers. Μετά μίλησαν για κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος που θα ξεπεραστεί. Η κρίση αυτή μεταφέρθηκε στις φούσκες των κρατικών χρεών. Οι ειδικοί πάλι εξεπλάγησαν και ονόμασαν την κρίση, κρίση χρέους. Οι «ειδικοί» πληρωμένοι ή μη έρχονται όχι να προβλέψουν, αλλά να προσπαθούν να εξηγήσουν τα φαινόμενα που ζουν χωρίς να προβλέπουν την επόμενη ονομασία που θα πρέπει να δώσουν στην κρίση αυτή. Ο Μαρξ από την άλλη την είχε προβλέψει και αυτήν την κρίση όπως και τις προηγούμενες όπως και τις επόμενες μιλώντας για κρίσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής προβλέποντας κάθε λεπτομέρεια με ακρίβεια,,, με τον ίδιο τρόπο που κάποιος χημικός μπορεί να προβλέψει μια χημική διαδικασία. 

Γιατί λοιπόν αφού ο Καρλ Μαρξ προέβλεψε με ακρίβεια κάθε κρίση και τις συνέπειές της κανείς από τους «ειδικούς» δεν τον αναφέρει; Και εδώ η απάντηση είναι απλή. Ο Καρλ Μαρξ ισχυρίστηκε ότι ο καπιταλισμός δεν διορθώνεται. Πάντα θα κουβαλά κρίσεις και η μια θα είναι χειρότερη από την άλλη. Ο Καρλ Μαρξ ισχυριζόταν ότι οι φιλόσοφοι για αιώνες προσπαθούσαν να εξηγήσουν τον κόσμο ενώ θα έπρεπε να θέλουν να τον αλλάξουν. Ο Καρλ Μαρξ ήταν από αυτούς που ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο και γι αυτό κανείς «ειδικός» δεν τον αναφέρει και ας είναι ο μόνος που κατάφερε να δικαιωθεί σε θέματα οικονομίας,,, όχι μια φορά,,, αλλά συνέχεια μιας και η οικονομία είναι επιστήμη και όχι παιχνίδι.

«…Πώς ξεπερνά η αστική τάξη τις κρίσεις; Από το ένα μέρος καταστρέφοντας αναγκαστικά μάζες από παραγωγικές δυνάμεις. Από το άλλο κατακτώντας καινούργιες αγορές και εκμεταλλευόμενη πιο βαθιά τις παλιές. Πώς λοιπόν; Προετοιμάζοντας πιο ολόπλευρες και πιο τεράστιες κρίσεις και ελαττώνοντας τα μέσα για να προλαβαίνει τις κρίσεις». (Μαρξ/Ένγκελς)

Αυτό έγινε και όλη την τελευταία δεκαετία. Η κρίση προσπάθησε να ξεπεραστεί μέσω του χρηματιστηρίου τροφίμων. Θα θυμάστε την παγκόσμια αύξηση του ρυζιού το 2000. Μετά είχαμε την εκμετάλλευση της Κινέζικης αγοράς που μέχρι πρόσφατα ήταν κλειστή.  Μετά είχαμε τον υπερδανεισμό των νοικοκυριών σε όλο τον κόσμο με καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια και έτσι η φούσκα βρήκε διέξοδο και δεν έσκασε. Μόλις άρχισαν να βλέπουν που πάει το πράγμα ανακάλυψαν τα δομημένα ομόλογα. Με το σκάσιμο και αυτής της φούσκας προσπαθούν και πάλι να βρουν διέξοδο, λίγο με την «πράσινη ανάπτυξη», και κυρίως με την «κρίση χρέους». Η κρίση όμως πια δεν συγκρατείται και την περιμένουμε να μας επιτεθεί ολόπλευρα και παντού. Η άνοδος της ακροδεξιάς πανευρωπαϊκά είναι ένα ακόμα στοιχείο που συνηγορεί σε αυτήν την πρόβλεψη.

Με λίγα λόγια δεν ευθύνεται για την κρίση η φούσκα του χρηματιστηρίου και των τραπεζών. Αντιθέτως η κρίση ευθύνεται για τη φούσκα των χρηματιστηρίων και των τραπεζών. Απλά για να τη βιώσουμε και εμείς οι αδαείς έπρεπε αυτές οι φούσκες να σκάσουν,,,, όπως άλλωστε είναι και ο αυτοσκοπός και το μέλλον κάθε φούσκας. Ας διαβάσουμε λοιπόν τα κείμενα της κλασικής Μαρξιστικής οικονομίας και ας αποφασίσουμε να αλλάξουμε τον κόσμο. Το πώς θα γίνει αυτή η αλλαγή δεν είναι θέμα αυτού του κειμένου.

Σκοπός αυτού του κειμένου είναι να προκαλέσει απαισιοδοξία για το μέλλον μας, αν συνεχίσουμε σε αυτό το μονοπάτι «ανάπτυξης», και αυτό είναι πολύ αισιόδοξο μιας και μας οδηγεί αμέσως στο να φανταστούμε έναν άλλο κόσμο, ένα άλλο μέλλον.

Παράωρος